Qua 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, tư duy, nhận thức của
Đảng về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc có sự phát triển mạnh mẽ, từng bước hoàn
thiện, soi đường, chỉ đạo toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi sự
nghiệp bảo vệ Tổ quốc, tạo môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng, phát triển
đất nước.
Thứ nhất là, từ tư duy, nhận thức về
xác định kẻ thù đến tư duy, nhận thức về xác định đối tác, đối tượng
Xác định đối tác, đối tượng là vấn đề
rất cơ bản, nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến chính sách đối nội, đối ngoại của
một quốc gia. Từ trước năm 1986, quan niệm của Đảng ta chịu sự ảnh hưởng của tư
duy “bạn - thù”, tư duy của “chiến tranh lạnh” và bối cảnh khi đó, nên chúng ta
thường xác định kẻ thù và trong những trường hợp cụ thể còn chỉ rõ “kẻ thù cơ
bản lâu dài và kẻ thù trực tiếp nguy hiểm”. Trong quá trình đổi mới, Đảng ta đã
phát triển nhận thức từ tư duy xác định kẻ thù đến tư duy xác định đối tác, đối
tượng và đến Nghị quyết Trung ương 8 (khóa IX) khẳng định: “Những ai chủ trương tôn trọng độc lập, chủ quyền, thiết lập và mở rộng
quan hệ hữu nghị, hợp tác và bình đẳng cùng có lợi với Việt Nam đều là đối tác
của chúng ta. Bất kể thế lực nào có âm mưu và hành động chống phá mục tiêu của
nước ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đều là đối tượng đấu tranh”.
Xác định đối tượng, đối tác như vậy là sự phát triển rất mới về tư duy, nhận
thức của Đảng, nó khắc phục được các nhận thức cứng nhắc về xác định “bạn -
thù” - đã là bạn thì cái gì cũng tốt, đã là thù thì cái gì cũng xấu. Đồng thời,
mở ra nhận thức mới về đối tượng, đối tác và sự đan xen, chuyển hóa giữa đối
tượng, đối tác; theo đó, trong đối tượng có những mặt cần tranh thủ hợp tác,
trong đối tác có những mặt cũng cần cảnh giác đề phòng. Xác định đối tác, đối
tượng đã tạo ra những điều kiện thuận lợi cho xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất
là trong các hoạt động đối ngoại và hợp tác quốc tế.
Thứ hai là, từ mục tiêu đánh thắng
trong các cuộc chiến tranh đến mục tiêu bảo vệ Tổ quốc mà không cần phải tiến
hành chiến tranh
Quá trình đổi mới, Đảng ta đã phát
triển nhận thức về mục tiêu bảo vệ Tổ quốc toàn diện hơn. Cương lĩnh xây dựng
đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 xác định: “Bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống
nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, sự ổn định
chính trị, trật tự, an toàn xã hội, quyền làm chủ của nhân dân, làm thất bại
mọi âm mưu và hành động của các thế lực đế quốc, phản động phá hoại sự nghiệp
cách mạng của nhân dân ta”. Đến Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung
ương Đảng (khóa IX) và sau này là Nghị quyết số 28-NQ/TW, ngày 25/10/2013 của
Ban Chấp hành Trung ương (khóa XI) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình
mới, Đảng ta nhận thức hoàn chỉnh hơn về mục tiêu bảo vệ Tổ quốc: “Bảo vệ vững
chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; bảo vệ
Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ sự nghiệp đổi mới, công
nghiệp hóa, hiện đại hóa; bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; bảo vệ an ninh
chính trị, trật tự, an toàn xã hội và nền văn hóa; giữ vững ổn định chính trị
và môi trường hòa bình để xây dựng và phát triển đất nước theo định hướng xã
hội chủ nghĩa”. Xác định mục tiêu như trên, thể hiện rõ sự phát triển tư duy,
nhận thức của Đảng ta, gắn kết chặt chẽ giữa hai mặt tự nhiên - lịch sử và
chính trị - xã hội trong mục tiêu bảo vệ Tổ quốc.
Trong tình hình hiện nay, đặc biệt nêu
cao mục tiêu bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, nhấn mạnh bảo vệ vững chắc độc
lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ gắn với bảo vệ Đảng và chế độ xã
hội chủ nghĩa, giữ vững hòa bình, ổn định để xây dựng và phát triển đất nước.
Đó là sự phát triển tư duy, nhận thức của Đảng về mục tiêu bảo vệ Tổ quốc, sự
phát triển nhận thức đúng đắn, phù hợp với sự phát triển của tình hình mới, tạo
ra các điều kiện thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Thứ ba là, từ phương châm chuẩn bị tiến
hành chiến tranh đến phương châm ngăn chặn, đẩy lùi các nguy cơ xung đột và
chiến tranh, thực hiện bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa
Từ sau cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu
nước giành thắng lợi, đất nước ta trải qua giai đoạn rất khó khăn, bị bao vây,
cấm vận, kinh tế khủng khoảng, hậu quả thiên tai nặng nề, lại phải tiến hành
hai cuộc chiến tranh biên giới, sau đó phải thường xuyên đối phó với các mối đe
dọa tiềm tàng từ bên ngoài. Tư duy của chúng ta khi đó vẫn chủ yếu về chuẩn bị
và đánh thắng trong các cuộc chiến tranh, nhấn mạnh bảo vệ độc lập, chủ quyền,
thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ đến từ các thách thức bên ngoài là chủ yếu với
phương châm tăng cường sức mạnh quân sự là cơ bản. Trong quá trình đổi mới,
Đảng ta đã phát triển nhận thức với phương châm toàn diện hơn, hoàn chỉnh hơn,
đó là bảo vệ Tổ quốc được thực hiện trên tất cả các mặt của đời sống xã hội, cả
nhân tố bên trong và bên ngoài, trong đó nhấn mạnh nhân tố bên trong, nội bộ
Đảng, Nhà nước là quyết định. Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII nêu
rõ: “Chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm
và triệt tiêu các nhân tố bất lợi, nhất là các nhân tố bên trong có thể gây ra
đột biến”. Kế thừa truyền thống giữ nước của dân tộc - “Giữ nước từ khi nước chưa nguy”, Đảng ta khẳng định: “Có kế sách ngăn ngừa các nguy cơ chiến
tranh, xung đột từ sớm, từ xa”. Kiên trì phương châm “Kiên định các nguyên tắc chiến lược đi đôi với vận dụng linh hoạt sách
lược”, với nội bộ lấy phòng ngừa, xử lý kịp thời các mầm mống có thể gây
mất ổn định là chủ yếu, không để bị động bất ngờ. Với các tranh chấp, bất đồng,
nhất là các tranh chấp, bất đồng về chủ quyền lãnh thổ, thực hiện phương châm “Giải quyết những bất đồng, tranh chấp bằng
giải pháp hòa bình trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế”.
Thứ tư là, từ tư duy, nhận thức về
phương thức đấu tranh vũ trang là chủ yếu đến tư duy, nhận thức kết hợp đấu
tranh vũ trang với đấu tranh phi vũ trang, nhấn mạnh phương thức đấu tranh phi
vũ trang
Từ trước khi đổi mới năm 1986, Đảng ta
cũng đã đề cập đến phương thức đấu tranh bảo vệ Tổ quốc một cách toàn diện,
nhưng do tình hình cụ thể của giai đoạn cách mạng đó, về quốc phòng, bảo vệ Tổ
quốc đứng trước các mối đe dọa tiềm tàng từ bên ngoài, nên tư duy, nhận thức
của chúng ta khi đó vẫn nhấn mạnh đến phương thức đấu tranh vũ trang, phương
thức chuẩn bị và sẵn sàng tiến hành chiến tranh. Quá trình đổi mới toàn diện
đất nước, nhất là từ khi mô hình chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước
Đông Âu sụp đổ, các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược “Diễn biến hòa bình”,
bạo loạn lật đổ, trong khi vẫn coi trọng chuẩn bị đất nước sẵn sàng đánh thắng
trong các cuộc chiến tranh (nếu xảy ra), Đảng ta khẳng định, nguyên nhân bên
trong là chủ yếu, nội bộ là quyết định; đẩy mạnh đấu tranh ngăn chặn và đẩy lùi
nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Đồng thời, phát triển nhận thức về
phương thức bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, không chỉ có ý nghĩa về mặt tự nhiên
- lịch sử mà còn có giá trị to lớn về mặt tinh thần, ý thức, nhận thức trong
việc chủ động bảo vệ Tổ quốc từ khi đất nước chưa nguy, bảo vệ Tổ quốc từ thời
bình.
Thứ năm là, một số vấn đề khác
Về xây dựng tiềm lực quốc phòng, trong
xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thần đã nhấn mạnh đến xây dựng “thế trận
lòng dân”. Xây dựng tiềm lực kinh tế coi trọng giữ vững định hướng xã hội chủ
nghĩa của nền kinh tế; giữ vững độc lập, tự chủ trong mở rộng hợp tác quốc tế
về kinh tế, kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc
phòng, an ninh; xác định văn hóa, đối ngoại là những nội dung tiềm lực cơ bản
của nền quốc phòng toàn dân. Về xây dựng lực lượng quốc phòng, tiếp tục khẳng định
vai trò của lực lượng toàn dân, đồng thời có sự phát triển mới về xây dựng lực
lượng vũ trang nhân dân, từ xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân đến xây
dựng lực lượng vũ trang, gồm: Quân đội nhân dân, Dân quân tự vệ và Công an nhân
dân. Về xây dựng thế trận quốc phòng đã có sự phát triển mới về xây dựng các
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành khu vực phòng thủ vững chắc gắn với
thế trận phòng thủ quân khu; gắn xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân với xây
dựng thế trận an ninh nhân dân. Coi đây là những nội dung rất cơ bản của xây
dựng thế trận quốc phòng bảo vệ Tổ quốc.
Nguyễn
Hoàng Anh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét